Mój ojciec, Stanisław - 100. rocznica urodzin - okazja do wspomnień

Dziś przypada 100. rocznica urodzin mojego Taty - Stanisława. Myślę, że jest to dobra okazja, aby napisać o Nim coś więcej.
Urodził się 25 kwietnia 1912 r. we wsi Glisne k/ Mszany Dolnej (aktualnie powiat limanowski, województwo małopolskie). Był 5-tym z dziewięciorga dzieci Macieja i Marii z Knapczyków. W 1925 r. ukończył 6-klasową szkołę podstawową (taka istniała wtedy na Glisnem). Naukę w szkole łączył z pomocą rodzicom w gospodarce. W poźniejszych latach nauczył się zawodu bednarza (to taki, co robi beczki) w pobliskiej Mszanie Dolnej; pracował również jako kierowca.
W roku 1932 zgłosił się do poboru w PKU Nowy Targ. Zasadniczą służbę wojskową rozpoczyna 3.03. 1934 r. przydzielony do 3. Pułku Strzelców Podhalańskich, kończy w 30.09.1935 r. w stopniu kaprala. Od 17.08. do 30.09.1938 r. odbywa ćwiczenia rezerwy w 1. Pułku Strzelców Podhalańskich. Kampanię wrześniową 1939 odbywa w 1 PSP (zmobilizowany 23.08., kończy 12.09.1939 r. - ranny szrapnelem, traci 3 palce). Wraca do rodzinnej wsi, pomaga rodzicom. W 1941 r., wyjeżdża (jako kawaler, zamiast żonatego brata) na roboty do Niemiec. Pracuje w majątku (...). Powiadomiony o śmierci ojca, uzyskuje zezwolenie na wyjazd na pogrzeb. Nie wraca, ukrywa się do końca wojny, pracując w Krakowie w niemieckim przedsiębiorstwie jako ślusarz. 
2 kwietnia 1945 r. w kościele w Tenczynku k/Krzeszowic poślubia Stefanię Dudek - moją Mamę.
Zamieszkują w Krakowie - Podgórzu, przy ul. Brodzińskiego 3/14. Tam rodzi im się 4-ch synów. Mama wychowuje nas, Tato pracuje jako ślusarz w fabryce czekolady "Piasecki", później - w Krakowskim Przedsiębiorstwie Robot Drogowych, jako magazynier. W 1957 r. przenosimy się do nowego, większego mieszkania na ul. Mogilską. W KPRD Tato pracuje aż do emerytury w 1977 r. 
Namiastką wiejskiego życia jest działka POD, na której Tato uprawia warzywa, kwiaty, drzewa owocowe. Są one dużą pomocą w tamtych ubogich czasach. Działka daje Mu zajęcie aż do późnego wieku, kiedy zwyrodniały staw biodrowy i problemy  z sercem ("pozostałość" po pracy przymusowej w Niemczech) zmuszają Go do zaprzestania prawie 2-kilometrowych spacerów na działkę. 
Postanowieniem Prezydenta RP nr 111-30-2000 z dn. 22.05.2000 awansowany na podporucznika.
Tato odchodzi 12 lipca 2007 roku. Pochowany jest na cmentarzu Batowickim.

Płoskonkowie - moi przodkowie "po mieczu"

Stanisław - mój ojciec - pochodził z małej wsi Glisne, położonej koło Mszany Dolnej, w powiecie limanowskim w Małopolsce. 
Geograficznie i etnicznie teren ten należy do Zagórzan (górali zagórzańskich).
"Zagórzanie to lud góralski zamieszkujący terytorium położone na części Beskidu Wyspowego z przełomem rzeki Raby, Mszanki i Kasinki oraz rozciągające się na doliny i stoki gór położonych w północnej stronie Gorców. Granice terytorium Zagórza wyznaczają także masywy następujących szczytów: na północy Lubogoszcza i Śnieżnicy, na południu Kudłonia, Turbacza i Suhory, na zachodzie Lubonia Wielkiego; od wschodu Zagórze graniczy geograficznie z krainą tymbarsko-limanowską. Najważniejszymi ośrodkami tego terytorium i centrami kultury są: Mszana Dolna, Kasina Wielka, Glisne, Łostówka, Wilczyce, Łętowe, Raba Niżna, Niedźwiedź, Olszówka, Poręba Wielka, Konina, Lubomierz i Rzeki." (cytat z: http://wanczyk_d.w.interia.pl/polozenie.htm) - tutaj mapa zasięgu terytorialnego Zagórzan

Płoskonkowie na Glisnem dzielą się na dwie duże rodziny: od Krupy i od Rydzonia. Skąd się to wzięło? Dwóch różnych Płoskonków "wżeniło się" w rodziny Krupów i Rydzoniów. Każdy z nich rozpoczął swoją "linię". Owych dwóch "ojców - założycieli" łączyło, oprócz nazwiska, pochodzenie z jednej wsi - oddalonej od Glisnego o 3 km w linii prostej Kasinki Małej.

Protoplastą linii "od Krupy" był mój pradziadek Wojciech, urodzony w Kasince Małej 149. W roku 1874 ożenił się z Agnieszką z rodziny Krupa z Glisnego, i tamże osiadł. 

 

Mapa występowania nazwiska "Płoskonka" w Polsce

W Polsce jest 1390 osób o nazwisku Płoskonka. 

Zamieszkują oni w 90 różnych powiatach i miastach. 

Najwięcej zameldowanych jest w powiecie żywieckim - 221. 

Dalsze powiaty/miasta ze szczególnie dużą liczbą osób o tym nazwisku: 

- Myślenice (153)

- Limanowa (116)

- Nysa (106)

- m. Kraków (85)

- Cieszyn (64)

- m. Bielsko-Biała (63)

- Bielsko-Biała (60)

- Kłodzko (54) 

i Wieliczka z liczbą wpisów 40.

Nazwisko "Płoskonka" - pochodzenie i występowanie

Nazwisko "Płoskonka" najprawdopodobniej pochodzi od przezwiska (najliczniejsza grupa nazwisk) i ma bardzo stare pochodzenie. Słowem "płoskonka" (także: płoskoń, płaskoń, płoskun, płoskuń, płoskuna ) określa się konopie siewne rodzaju męskiego (roślina ta jest dwupienna, tzn. rozdzielnopłciowa), nie wydające nasion. W staropolszczyźnie słowem tym nazywano również surowe, zgrzebne płótno, wykonane z włókien konopnych.

Mikołaj Rej z Nagłowic (1505 - 1569), w swoim dziele "Wizerunek własny żywota człowieka poczciwego", w rozdziale 7 "Solinus" pisał:
         (...) O, marni rodzicowie, co jedno patrzycie,
          Aby ciało bujało, a nic nie baczycie,
          Iżby pilniej potrzeba umysł upstrzyć cnotą!
          A toby prawie mógł zwać subtylną robotą!
          Abowiem to piękny stroj, gdy kto cnocie godzi,
          Ba, chociaj i z płoskonek w swej robocie chodzi. (...)

Współczesny Rejowi jego przyjaciel Andrzej Trzecieski młodszy (ok.1525 - ok.1584) w "Żywocie i sprawach poczciwego szlachcica polskiego, Mikołaja Reja z Nagłowic" opisywał:
          (...) A gdy przyniósł pełne zanadra płocic, laskowych i wodnych orzechów, a kaczora albo gołębia, albo wiewiórką za pasem, to go z onej koszule z płoskonek roztrząsali, rozpasawszy. (...)

Prawdopodobnie określenie "płoskonka" przeszło jako przezwisko, a następnie nazwisko, na chłopów trudniących się uprawą konopii i (lub) wyrobem z ich włókien płótna.

W Polsce jest 1390 osób noszących nazwisko PŁOSKONKA. 

Najliczniej jesteśmy reprezentowani w trzech rejonach:
- krakowskim - powiat myślenicki, limanowski, m. Kraków, powiat wadowicki, wielicki (ok. 430 osób)
- żywiecko-śląskim - powiat żywiecki, cieszyński, m. Bielsko-Biała, powiat bielsko-bialski, (ok. 370 osób)
- dolnośląskim - powiat nyski, kłodzki (ok. 160 osób)

Reszta "naszych" rozrzucona jest (w ilości 1 - 20 osób) w powiatach (w kolejności alfabetycznej):
Będzin, Brzeg, Bytom, Chojnice, Chorzów, Dąbrowa Górnicza, Dąbrowa Tarnowska, Dzierżoniów, Garwolin, Gliwice, Głogów, Głubczyce, Inowrocław, Jasło, Jastrzebie Zdrój, Jelenia Góra, Jędrzejów, Katowice, Kołobrzeg, Kraków, Krapkowice, Legionowo, Lesko, Lidzbark Warmiński, Lubań Śl., Lwówek Śl., Malbork, Miechów, Mikołów, Nowy Sącz, Nowy Targ, Oława, Ostróda, Oświęcim, Pabianice, Piekary Śl., Piotrków, Polkowice, Pruszków, Pszczyna, Racibórz, Ropczyce, Rybnik, Rzeszów, Strzelce Op., Strzelin, Sulęcin, Szczecin, Środa, Świdnica, Tarnów, Tarnobrzeg, Trzebnica, Tychy, Wągrowiec, Wodzisław Śl., Wołomin, Zabrze, Zakopane, Zawiercie, Żagań, Żory, oraz w powiatach miejskich (miastach): Częstochowa, Elbląg, Kielce, Kraków, Lublin, Nowy Sącz, Poznań, Rybnik, Rzeszów, Warszawa i Wrocław.

Najpopularniejszą "odmianą" nazwiska Płoskonka jest "Płaskonka" - nosi je w Polsce ok. 180 osób oraz "Płoskonke" i "Płoskonko" - po 1 osobie (powyższe dane wg internetowej wersji "Słownika nazwisk współcześnie w Polsce używanych" prof. K. Rymuta).

Poza granicami kraju Płoskonkowie (a raczej Ploskonkowie) występują w: Stanach Zjednoczonych, Francji, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Czechach, Szwajcarii, Chorwacji, Urugwaju, na Słowacji oraz pewnie w kilku innych krajach, o których nie wiem :-).
Są to potomkowie XIX-wiecznych emigrantów "za chlebem" (głównie do USA) oraz osoby, które wyjechały z Polski w latach 80-tych ubiegłego wieku oraz po wejściu Polski do Unii Europejskiej.